Грамадства25

Банды 90-х. Як выглядалі ўдзельнікі беларускіх злачынных груповак ШМАТ ФОТА

Пасля выхаду расійскага серыяла «Слова пацана. Кроў на асфальце» цікавасць да арганізаваных злачынных груповак зноў узрасла. Пагрузіліся ў гісторыю беларускіх АЗГ і расказваем, як выглядалі і што насілі тыя, хто дзесяцігоддзямі трымаў грамадства ў страху.

У 1991 годзе распаўся Савецкі Саюз — Беларусь атрымала незалежнасць, а разам з ёй і новыя выклікі. Наймацнейшы эканамічны крызіс, адсутнасць працоўных месцаў, а таксама развал адзінай праваахоўнай сістэмы сталі выдатнымі перадумовамі для развіцця арганізаванай злачыннасці. Справу пагаршала геаграфічнае становішча краіны — званне «варот у Еўропу» прываблівала налётчыкаў на транзітныя грузы і рэкеціраў.

Па розных даных, у 1994 годзе ў Беларусі налічвалася 150 арганізаваных злачынных груп і 112 крымінальных аўтарытэтаў. У правінцыйных гарадах дзейнічалі невялікія групы ў 30-35 «байцоў», якія падпарадкоўваліся «мацярынскай» бандзе. У буйных гарадах і абласных цэнтрах у банды збіваліся па сто і больш чалавек.

Вова-клешч

Фота: партал Прайм Крайм

Практычна адразу «браткі» абзавяліся ўнікальным стылем. Своеасаблівае адзенне і татуіроўкі дапамагалі распазнаць свайго і паказвалі статус таго ці іншага ўдзельніка супольнасці. Тыя, хто працаваў кулакамі, часта насілі спартовыя гарнітуры з вятроўкай на маланцы. Новых сяброў АЗГ нярэдка вербавалі ў клубах адзінаборстваў і баксёрскіх гуртках — сутыкацца з такім чалавекам у кулачным баі нікому не хацелася, таму канфлікт часта не даходзіў да крывавай бойкі.

Браткі
Фота: партал Прайм Крайм

Асобным відам бандыцкага мастацтва лічыліся татуіроўкі. Набіваючы карцінку на скуру, важна было не прамахнуцца з паняццем. Для тых, хто сеў «па малалетцы», адбываў тэрмін у дарослым узросце або проста хацеў упрыгожыць сваё цела, але не меў судзімасці, узоры былі рознымі.

Падлеткі на зоне, акрамя іншага, маглі набіць тату на ўказальны палец — так можна было даведацца пра наяўнасць ранейшых судзімасцяў і іх колькасць. Паўналетнія асуджаныя часта набівалі абрэвіятуры. Сярод іх сустракаліся і рамантычныя. Напрыклад, слова ХЛЕБ азначала «хранить любовь единственную буду».

Вова Клешч

Кіраўнікі сіндыкатаў у стылі дазвалялі сабе больш. Адным з буйных бандытаў пачатку 90-х быў злодзей у законе Уладзімір Клешч па мянушцы Шчаўлік. Ён нарадзіўся ў 1960 годзе, меў пяць судзімасцяў і агулам правёў за кратамі 18 гадоў. 

Вова-клешч
Клешч у цэнтры — у белых штанах. Фота: партал Прайм Крайм

У 1994 годзе, калі Клешч быў у месцах пазбаўлення волі, яго каранавалі, і пасля адсідкі ён узначаліў злачынную супольнасць Беларусі. На яго плячах ляжаў кантроль над казной, а таксама кіраўніцтва групоўкамі. Сярод «калег» Клешч карыстаўся павагай — яго лічылі добрым дыпламатам, які ўмеў вырашаць праблемы не толькі сілай. Паводле ўспамінаў, Шчаўлік па-майстэрску манеўраваў паміж інтарэсамі мясцовай братвы і расійскімі бандамі, якія спрабавалі адкусіць кавалак ад беларускага пірага.

вава-клешч
Клешч у цёмным пінжаку злева. Фота: партал Прайм Крайм.

Мужчына любіў прыгожае адзенне і дарагія аксесуары. Ён часта выхваляўся рэменем з залатой бляхай, насіў модныя пінжакі і яркія кашулі. Але свята багатага жыцця доўжылася не доўга.

У 1997 годзе Шчаўлік бясследна знік. Па словах жонкі аўтарытэта, аднойчы пасля тэлефоннай размовы Клешч сказаў, што яму трэба пераставіць машыну і ў тапках спусціўся ў двор. Дадому ён ужо не вярнуўся. Пазней у яго машыне знайшлі сляды крыві, аднак дагэтуль невядома, дзе цела самога Кляшча.

Марозаўская групоўка

У ліхія 90-я Беларусь трымалі ў страху чатыры найбольш буйныя групоўкі: Пажарнікі, Пасялковая, Рэчыцкая і Марозаўская. Апошняя з'явілася ў Гомелі і з цягам часу стала самай крывавай бандай у гісторыі незалежнай Беларусі.

Каля вытокаў гэтай групоўкі стаялі сябры па зоне — Сяргей Марозаў і Міхаіл Мацюшкоў. Вызваліўшыся з калоніі, таварышы скалацілі банду і пачалі кашмарыць раён Гомсельмаш — займаліся рэкетам і вымаганнем. Аднак неўзабаве маладыя людзі пашырылі сферу дзейнасці і ўзялі пад кантроль Цэнтральны рынак. За паслугі «даху», якія яны, дарэчы, часта не выконвалі, хлопцы патрабавалі ад гандляроў па 15 даляраў, вялікія грошы на той час.

Фота: Вікіпедыя

У 1996-м Мацюшкова застрэлілі, і Марозаў стаў аднаасобным лідарам. Даверанымі асобамі Сяргея ў той час былі Ігар Данчанка (ён выконваў функцыі намесніка), Аляксандр «Афоня» Астрацоў, які адказваў за касу, Сяргей Дзербянёў, які ўзначаліў службу бяспекі, і памочнік Валерый Гарбаты. У «штаце» маразоўскіх лічыліся штатныя кілеры: Мікалай Кулеўскі і Андрэй Цюніс.

Біяграфія новага кіраўніка, Сяргея Марозава, падобная да іншых гісторый крымінальных аўтарытэтаў таго часу. Ён нарадзіўся ў 1967 годзе ў Луганскай вобласці Украіны. Вядома, што ў дзяцінстве хлопец не выяўляў цягі да ведаў — дрэнна вучыўся і часта прапускаў заняткі, канфліктаваў з настаўнікамі, выпіваў. Упершыню на лаве падсудных Сяргей апынуўся ў 17 гадоў — тады ён жорстка збіў чалавека, які пазней памёр. У 18 гадоў Марозава пасадзілі за крадзеж, у 20 — за чарговую бойку. Але кар'ера на волі складалася ўдала. У трыццаць гадоў хлопец ужо кантраляваў не толькі Гомель, але і ўсю Гомельскую вобласць.

Марозаў
Сяргей Марозаў у цэнтры другога шэрагу. Фота: партал Прайм Крайм.

Злачынец у законе адрозніваўся асаблівай жорсткасцю. Падчас следства выявілася жудаснае згвалтаванне і забойства маладой дзяўчыны, якая спадабалася верхаводу банды. Пасля доўгіх гадзін здзекаў яе цела раздзялілі і скінулі ў Сож. Вызначана, што мінімум трох чалавек злачынцы патапілі жывымі, прывязаўшы да іх груз. Некаторых ахвяр душылі. Вядома пра датычнасць Марозава да забойства чатырох літоўскіх бізнэсменаў.

Па-за працай Сяргей Марозаў, як і астатнія вярхі банды, любіў прыгожае жыццё. Кіраўнік усяляк спрабаваў падкрэсліць сваё прывілеяванае становішча: аддаваў перавагу класічным лукам і незвычайным тканінам. У яго гардэробе былі шаўковыя кашулі (фатаграфія вышэй) і каляровыя гальштукі. Для паўсядзённых сустрэч ён выбіраў чорны тотал-лук. Спалучэнне цёмнага класічнага касцюма і футболкі ў тыя гады было на піку мужчынскай моды.

Марозаў
Сяргей Марозаў па цэнтры ў чорным адзенні. Фота: партал Прайм Крайм.

Банду доўга не маглі прыцягнуць да адказу — злачынцы запалохвалі або забівалі магчымых сведак, а таксама па-майстэрску замяталі сляды. Фёдар Чубкавец, суддзя Вярхоўнага суда, які разглядаў справу марозаўскіх, успамінаў: «Калі ў 1994 годзе ў рацэ Сож былі знойдзены трупы чатырох пацярпелых, у аператыўнікаў была інфармацыя, што злачынства было здзейснена на дачы банды Марозава. Следчыя дзеянні не былі праведзены ў той жа дзень. А раніцай наступнага дача была знесена разам з падмуркам».

Праваахоўнікі змаглі прыціснуць групоўку толькі ў нулявых. Тады за ўдзел у бандзе асудзілі больш за 50 чалавек. У 2006 годзе Сяргея Марозава, Валерыя Гарбатага і Ігара Данчанку прыгаварылі да вышэйшай меры пакарання — расстрэлу. Прыгавор прыведзены ў выкананне ў 2008-м. Астатнія сябры групоўкі атрымалі розныя тэрміны — ад двух да 20 гадоў пазбаўлення волі.

Саша Кушнер

Па справе Марозава праходзіў крымінальны аўтарытэт Аляксандр Кушняроў. За саўдзел у злачынствах Кушнера таксама прыгаварылі да расстрэлу. Аднак Вярхоўны суд змякчыў рашэнне, замяніўшы яго 15 гадамі турмы. Кушняроў выйшаў па амністыі раней за гэты тэрмін і адразу паспрабаваў стаць ля руля крымінальнага свету Беларусі.

Кушнер
Кушняроў па цэнтры ў спартовым касцюме. Фота: партал Прайм Крайм.

Злачынца нарадзіўся ў 1966 годзе ў Гомелі. У 17 гадоў быў упершыню арыштаваны за дзеянні, якія груба парушаюць грамадскі парадак, а пазней сеў за крадзеж — на восем гадоў. Усяго на рахунку Кушнярова шэсць судзімасцяў.

Кушнер мае цэлы набор цікавых татуіровак. Тыя, што адразу кідаюцца ў вочы, набітыя на грудзях. Па адной з версій, галава тыгра, якая рыкае, азначае «злосць на ўладу». Падтэкст у карцінкі такі: уладальнік тату варожа настроены да праваахоўных органаў і асобаў, якія парвалі са злачынным асяроддзем. Акрамя іншага, такі чалавек гатовы даць адпор любому, хто паквапіцца на яго гонар.

кушнеров
Кушняроў справа. Фота: партал Прайм Крайм.

Іншая татуіроўка Кушнера — галава пачвары з ікламі — можа азначаць непрыязнасць да работнікаў міліцыі, суда, пракуратуры, адміністрацыі папраўча-працоўных устаноў.

У маі 2022 года Аляксандр Кушнер быў затрыманы па падазрэнні ў падрыхтоўцы забойства двух чалавек. Паводле інфармацыі следства, у ліку запланаваных ахвяр Кушнера быў яго канкурэнт — крымінальны аўтарытэт Бадры Кагуашвілі. За яго смерць злодзей абяцаў выканаўцам 700 тысяч даляраў. Праз год суд прызнаў яго віну і прызначыў 24 гады пазбаўлення волі.

На шчасце, бандыцкая мода не пайшла ў народ.

Чытайце таксама:

Трэнд блоккор — што гэта?

З якога раёна, чушпан? Што за серыял «Слова пацана», які рве рэйтынгі

Каментары25

  • Рэвольт
    07.12.2023
    НН, вы забыліся дадаць фоткі і інфу пра самую ўплывовую банду - шклоўска-лукашысцкую, якая дзейнічае пад “дахам” піцерска-крамлёўскай банды і ўхвалення тамтэйшага пахана. Метады тэрора ў яе найстрашнейшыя - колькі ўжо зніклых і забітых апанентаў. А калі што, то гэтая банда можа вывезці і ў лес ці паставіць на бабкі, уключыўшы лічыльнік з мультыплікатарам х10. Банды з 90х былі куды больш гуманнымі ў гэтым сэснсе.
  • Steepler
    07.12.2023
    Рэвольт,ага,особенно Морозов.Боьшой гуманист.Впрочем он пускал в расход в основном коммерсов и разных барыг,за редким исключением.А этих не жалко
  • 2
    07.12.2023
    Я разумею, навошта гэта ў рашцы - там уся краіна - зона, а былыя зэкі - новыя героі. Але навошта гэтае паскудства на НН?

Са студэнткі ў Сеуле ў маму ў Мінску. Як дзяўчына адна гадуе дачку ад карэйца16

Раптоўна памёр журналіст і рэдактар «Беларусы і рынак» Андрэй Александровіч4

Лукашэнка адказаў на пытанне пра абʼяднанне Беларусі і Расіі ў адну дзяржаву12

Лукашэнка заявіў, што будзе ўдзельнічаць у прэзідэнцкіх выбарах 2025 года76

Гэтая матэматычная задача пра дзень нараджэння зламае вам мозг4

39-гадовая ўраджэнка Ірана перамагла на конкурсе «Міс Германія»22

Пятрухін пра сямейную драму падчас турмы: жонка змяніла прозвішча сабе і сыну6

«Камера ў Наваполацку менш камфортная за прылёты ракет». Як цяпер жывуць беларусы ва Украіне3

«Каб надпіс на помніку быў на беларускай мове». Беларускія добраахвотнікі пра запавет на выпадак гібелі 7

«Апішы Беларусь адным скрынам». Найлепшыя твіты тыдня3

Дзед Колі Лукашэнкі быў палітвязнем — атрымаў 25 гадоў ГУЛАГа за дапамогу «бандэраўцам»37

На рэкламных экранах па ўсёй Беларусі паказалі зварот Святланы Ціханоўскай28

Юлія Навальная: За вайну ва Украіне Пуціну трэба будзе адказаць43

Забіў куратара ад КДБ, правёў 20 гадоў у турмах — гісторыя жыцця палітэмігранта Сяргея Панамарова22

«Правераны агент «Арэф’еў»: знойдзеныя дакументы пра сексота, які сачыў за Ларысай Геніюш6

Зганяць за палову дня: што паглядзець недалёка ад Мінска. Вёска Дубрава3

Расія за два гады страціла каля 83 тысяч забітымі — аналіз статыстыкі8

«Прымушалі савакупляцца і спраўлялі на іх малую патрэбу». Як пасланыя на смерць расійскія салдаты здзекуюцца са сваіх жа таварышаў па службе14

«Алкаголь паўплываў на яе розум»: экс-прэзідэнт Манголіі высмеяў «даму з МЗС РФ»2

Украінскі беспілотнік нанёс удар па Наваліпецкім металургічным камбінаце3

Усе навіны →
Усе навіны

Актывісты «Еўрамайдана» вывалілі дзве тоны гною перад вілай расійскага пасла ў Варшаве8

На збітым у пятніцу расійскім А-50 былі 10 чалавек7

Юлія Навальная: За вайну ва Украіне Пуціну трэба будзе адказаць43

«Каб хто раскаяўся за гэта». Макс Корж у другія ўгодкі вайны прэзентаваў песню «Халодная раніца»2

Забіў куратара ад КДБ, правёў 20 гадоў у турмах — гісторыя жыцця палітэмігранта Сяргея Панамарова22

Зяленскі ў другую гадавіну поўнамаштабнага ўварвання запісаў зварот з Гастомеля8

«Правераны агент «Арэф’еў»: знойдзеныя дакументы пра сексота, які сачыў за Ларысай Геніюш6

Жыхар Кіраўска збіраўся «паставіць схаваную камеру на выбарчым участку»

Памятаеце актывістаў БРСМ, якія накінуліся на Орду падчас пікета за Лукашэнку ў 2020-м? Вось дзе яны цяпер22

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Затрымалі супрацоўнікаў кампаніі, што абслугоўвае экраны, на якіх паказалі зварот Ціханоўскай

Галоўнае

Сапраўдная яўка на выбарах ФОТАФАКТ

Дзярждэп ЗША назваў выбары ў Беларусі фіктыўнымі2

ЦВК назвала канчатковую яўку на выбарах6

Зяленскі пра правал контрнаступу: планы Украіны былі на стале ў Крамлі яшчэ да пачатку3

110 дэпутатаў, якія трапяць у парламент-2024, — праверце спіс пасля выбараў16

Карпенка намаляваў амаль 42% грамадзян, якія прагаласавалі датэрмінова9

У Брэсце заўважылі знікненне кіраўніка аднаго з прадпрыемстваў1

Экс-палітвязень Жамчужны, які агулам адседзеў 11 гадоў, выехаў з Беларусі3

«Апішы Беларусь адным скрынам». Найлепшыя твіты тыдня3

Цела Навальнага ўсё ж аддалі маці14

Дзед Колі Лукашэнкі быў палітвязнем — атрымаў 25 гадоў ГУЛАГа за дапамогу «бандэраўцам»37

У сталовай БелАЗа на 23 лютага раздатчыц абедаў апранулі ў вайсковую форму ФОТАФАКТ19

«Калі пра гэта казаў наш рэктар — значыць так і ёсць». Журналісты паспрабавалі знайсці беларуска-расійскі падручнік па гісторыі2

«Я паўгода лячыў дзяцей пад татальным кантролем КДБ. Яны нават хадайнічалі, каб мяне не звальнялі» 3

На рэкламных экранах па ўсёй Беларусі паказалі зварот Святланы Ціханоўскай28

Жыхары Масквы нясуць кветкі да помніка Лесі Украінцы ў другую гадавіну вайны

Усе навіны →