U Biełarusi farmirujecca sučasnaje haradskoje asiarodździe, u jakim biełaruskaja mova stanovicca elemientam prestyžu, zajaviŭ staršynia «Tavarystva biełaruskaj movy imia Franciška Skaryny» (TBM) Aleh Trusaŭ, vystupajučy 28 maja na VI Mižnarodnym kanhresie biełarusistaŭ u Minsku. 

Jon źviarnuŭ uvahu na toje, što takija tendencyi ŭ pieršuju čarhu charakternyja dla moładzi. Pra heta śviedčać «šmatlikija moŭnyja kursy, dva moŭnyja varyjanty encykłapiedyi Wikipedia», a taksama «aktyŭnaja dziejnaść biełaruskich piśmieńnikaŭ i hramadskich dziejačaŭ, historykaŭ i krajaznaŭcaŭ». 

«Paśla sumna viadomych padziej va Ukrainie kansalidacyja biełaruskaj nacyi na hlebie nacyjanalnaj historyi i kultury paskoryłasia. I ŭ hetym pracesie vy, šanoŭnyja spadary, niepasredna ŭdzielničajecie», — źviarnuŭsia Trusaŭ da prysutnych na kanhresie. 

Staršynia TBM zaŭvažyŭ, što za čas svajho isnavańnia ŭ biełaruskaj movy «byli jak pieramohi, tak i paražeńni». U XIV—XVI stahodździach «naziraŭsia jaje ŭzdym jak dziaržaŭnaj movy VKŁ i movy mižnacyjanalnych znosin usioj Centralnaj i Uschodniaj Jeŭropy». Sa stvareńnia Rečy Paspalitaj pačałasia «šmathadovaja pałanizacyja, jakaja pryviała da taho, što z 1697 hoda dziaržaŭnaj movaj VKŁ stała tolki polskaja». «Paśla paŭstańnia 1863—1864 hadoŭ nadyšli časy tatalnaha rusifikavańnia, jakija praciahvalisia da revalucyi 1905 hoda, — skazaŭ Trusaŭ. — Tym nie mienš u hetych nadzvyčaj niespryjalnych umovach biełaruskaja mova nie zahinuła, ale raźvivałasia i nieŭzabavie stała movaj navučańnia, atrymała status sučasnaj litaraturnaj movy». 

Dvaccataje stahodździe dla biełaruskaj nacyi adznačyłasia dźviuma chvalami nacyjanalnaha adradžeńnia — u 1920-ch i 1990-ch hadach. Tym časam movie tytulnaj nacyi addavałasia pieravaha na dziaržaŭnym uzroŭni. Adnak u siaredzinie 1990-ch hadoŭ, nahadaŭ jon, adbyŭsia «sumna viadomy refierendum», na jakim «52% hramadzian Biełarusi prahałasavali za roŭnaść ruskaj i biełaruskaj moŭ». «Spytajcie ŭ biełaruskich uład, dzie heta harantavanaja roŭnaść, za jakuju vykazaŭsia talerantny biełaruski narod? Kolki ŭ nas biełaruskamoŭnych škoł pracujuć u vialikich haradach, kolki ŭniviersitetaŭ vykładajuć na dziaržaŭnaj biełaruskaj movie?» — zadaŭ pytańni staršynia TBM. 

«Tamu my vielmi rady, što vas zacikaviła naša biełaruskaja mova, karani jakoj sychodziać u II tysiačahodździe da našaj ery. Nievypadkova jana zachavała niekatoryja prykmiety staražytnaha sanskrytu, najpierš słova «viedy». Pakul vy źbirajecie viedy pra Biełaruś, jaje movu i kulturu, jana zastaniecca niezaležnaj dziaržavaj na karcie Jeŭropy i śvietu», — padsumavaŭ Trusaŭ.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?