Arhanizacyja Abjadnanych Nacyj z 1995 hoda rehularna źbiraje dadzienyja pa kolkaści naŭmysnych zabojstvaŭ pa krainach śvietu. Zhodna z apošnimi dadzienymi za 2014 hod, u Biełarusi adbyłosia 340 zabojstvaŭ, ci 3,6 zabojstva na 100 000 čałaviek. Ale mnoha heta ci mała? Ci sapraŭdy Biełaruś takaja biaśpiečnaja ŭ paraŭnańni ź inšymi krainami, jak heta śćviardžajuć biełaruskija ŭłady? Kab znajści adkazy na hetyja pytańni, «Naša Niva» paraŭnała ŭzrovień zabojstvaŭ na 100 000 čałaviek u Biełarusi ź inšymi krainami.

Samaja vialikaja kolkaść zabojstvaŭ tradycyjna adbyvajecca ŭ krainach Amieryki. Uzrovień zabojstvaŭ tam dasiahaje 16,3. Niaznačna adstaje ad amierykancaŭ Afryka. Tam za hod zdarajecca kala 12,5 zabojstvaŭ na 100 tysiač čałaviek. U inšych rehijonach śvietu hety pakazčyk značna mienšy. Voś jak vyhladaje rejtynh pa častkach śvietu:

Amieryka — 16,3

Afryka — 12,5

Śviet — 6,2

Jeŭropa — 3,0

Akijanija — 3,0

Azija — 2,9

Takim čynam, kali paraŭnoŭvać z amierykanskim i afrykanskim uzroŭniem, i navat ź siarednim pa śviecie pakazčykam, biełaruskija ličby vyhladajuć hodna.

Dzie situacyja najhoršaja?

Niahledziačy na ŭpeŭnienaje lidarstva Amieryki i Afryki, u hetych častkach śvietu jość rehijony, jakija asabliva vyłučajucca z šerahu inšych. Samaja ciažkaja situacyja z zabojstvami tradycyjna nazirajecca ŭ Centralnaj Amierycy i Paŭdniovaj Afrycy.

Suśvietny lidar pa kolkaści zabojstvaŭ na dušu nasielnictva — Salvador.

U 2015 hodzie ŭzrovień zabojstvaŭ u hetaj centralnaamierykanskaj krainie skłaŭ 104 na kožnyja 100 tysiač čałaviek. Vuličnyja bandy stali sapraŭdnaj prablemaj Salvadora, ź jakoj miascovyja ŭłady nie mohuć spravicca ŭžo try dziesiacihodździ. Samaj žorstkaj i dobra arhanizavanaj złačynnaj hrupoŭkaj źjaŭlajecca Mara Salvatrucha. Kolkaść udzielnikaŭ hetaha sindykatu vahajecca, pa roznych padlikach, ad 50 da 100 tysiač čałaviek.

U adkaz na biasčynstvy band i niazdolnaść uład navieści paradak, u Salvadory źjaviŭsia «eskadron śmierci» Sombra Negra (Čorny Cień). Udzielniki hrupy biez suda i śledstva adsočvajuć i zabivajuć udzielnikaŭ band i inšych złačyncaŭ. Takim čynam, dziejnaść Sombra Negra taksama padvyšaje kolkaść zabojstvaŭ u krainie. Ułady Salvadora aficyjna admaŭlajuć svoj udzieł u dziejnaści «eskadronaŭ śmierci», chacia atrady Sombra Negra vykarystoŭvajuć mietady i zbroju ŭradavych struktur, i składajucca ŭ asnoŭnym z vajskoŭcaŭ i palicejskich.

Šmat biełaruskich vypusknikoŭ, jakija vałodajuć ispanskaj movaj, pracavali pa raźmierkavańni ŭ Vieniesuele. I ŭsie jany adznačali vysoki ŭzrovień złačynnaści ŭ hetaj paŭdniovaamierykanskaj krainie. Paćviardžajecca heta i statystykaj.

Letaś u Vieniesuele zabili 28 tysiač čałaviek. Heta 90 zabojstvaŭ na 100 tysiač nasielnictva, što źjaŭlajecca druhim pakazčykam u śviecie paśla Salvadora.

Cikava, što imklivy rost kolkaści zabojstvaŭ u Vieniesuele pačaŭsia ŭ kancy 90-ch, paśla prychodu da ŭłady Uha Čaviesa. U 90-ja hady złačynnaść była taksama adnosna vysokaj: kala 20 zabojstvaŭ na 100 tysiač čałaviek. Ale heta nie tak vyłučałasia ź siaredniaha amierykanskaha ŭzroŭniu, jak zaraz.

Za hady prezidenctva Čaviesa ŭzrovień zabojstvaŭ pastupova ros i dasiahnuŭ u 2012 hodzie ličby 53,8 na 100 tysiač nasielnictva. Paśla prychodu da ŭłady pierajemnika Čaviesa Nikałasa Madury situacyja zusim vyjšła z-pad kantrolu. Ekanamičnyja prablemy apošnich hadoŭ u Vieniesuele stali dadatkovym katalizataram hvałtu.

Nie našmat lepšaja situacyja z zabojstvami i ŭ Paŭdniovaj Afrycy. Paśla admieny aparteidu ŭ PAR rezka pavialičyłasia kolkaść zabojstvaŭ. Niekalki hadoŭ kraina była suśvietnym lidaram pa hetym pakazčyku. Kolkaść achviar pavialičvałasia jak siarod biełaha, tak i siarod čarnaskuraha nasielnictva. Chacia kolkaść zabojstvaŭ na 100 000 nasielnictva ŭsio ž źniziłasia z 66,9 u 1994—1995 hadach da 33 u 2014 hodzie, situacyja ź biaśpiekaj u Paŭdniova-Afrykanskaj Respublicy zastajecca adnoj z najhoršych u śviecie.

Takim čynam, na fonie krain Afryki i Amieryki Biełaruś vyhladaje biaśpiečnaj. Ale ci takaja dobraja ŭ nas situacyja, kali paraŭnoŭvać z bolš biaśpiečnymi krainami?

Dzie biaśpiečniej, čym u nas?

Jeŭropa, Azija i Akijanija źjaŭlajucca adnolkava biaśpiečnymi dla žyćcia rehijonami. Uzrovień zabojstvaŭ tut składaje kala 2,9—3,0 na 100 000 čałaviek. Biełaruski pakazčyk 3,6 pieravyšaje siaredniejeŭrapiejski.

Ale Jeŭropa ŭ hetym rejtynhu vyhladaje vielmi nieadnarodnaj. Samaj biaśpiečnaj źjaŭlajecca jaje zachodniaja častka. Tam zdarajecca tolki 1 zabojstva na 100 000 čałaviek. Niahledziačy na tyja žachi pra Zachodniuju Jeŭropu, jakija maluje kramloŭskaja prapahanda, hetaja častka płaniety źjaŭlajecca samaj biaśpiečnaj. Imaviernaść być zabitym u Hiermanii ŭ 4 razy mienšaja, čym być zabitym u Biełarusi (pakazčyk zabojstvaŭ 0,9 u Hiermanii suprać 3,6 u Biełarusi).

Davoli biaśpiečna možna siabie adčuvać i ŭ krainach Paŭdniovaj i Paŭnočnaj Jeŭropy. Uzrovień zabojstvaŭ tam krychu vyšejšy, ale i jon nie pieravyšaje 1,5 na 100 000 čałaviek.

A voś Uschodniaja Jeŭropa (z ulikam Rasii) — kudy mienš biaśpiečny dla žyćcia rehijon. Tut zdarajecca ažno 6,4 zabojstvaŭ na 100 000 čałaviek. Takija ličby abumoŭlenyja ŭ pieršuju čarhu vysokaj kolkaściu zabojstvaŭ u Rasii. Za 2014 hod u hetaj krainie adbyłosia ažno 13 681 zabojstva, albo 9,5 zabojstvaŭ na 100 000 čałaviek.

Situacyja ŭ inšych krainach Uschodniaj Jeŭropy nie takaja trahičnaja, ale i tam ličby jašče dalokija da zachodniejeŭrapiejskich. Z usich susiedziaŭ Biełarusi tolki Polšča adznačyłasia vielmi dobrym vynikam — usiaho 0,7 zabojstvaŭ na 100 000 čałaviek. Heta navat lepš, čym u Zachodniaj Jeŭropie. Inšyja krainy-susiedki majuć pakazčyki, horšyja za biełaruskija.

Takaja vysokaja kolkaść zabojstvaŭ tłumačycca tym, što ŭ 90-ja hetyja krainy prachodzili ciažki šlach transfarmacyi i ekanamičnaj niestabilnaści. Chacia ŭ paraŭnańni z 90-mi situacyja va Uschodniaj Jeŭropie ŭ płanie biaśpieki značna palepšyłasia (u tym liku i ŭ Biełarusi), našamu rehijonu daviadziecca jašče šmat zrabić, kab my mahli siabie adčuvać hetak ža biaśpiečna, jak i žychary Zachodniaj Jeŭropy.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?