Bolšaść amierykanskich dziaciej vučycca ŭ publičnych (dziaržaŭnych) škołach. Navučańnie ŭ ich biaspłatnaje. Asnoŭnaje finansavańnie idzie ź miascovych biudžetaŭ i biudžetu štata, bo pa kanstytucyi ZŠA arhanizacyja adukacyja źjaŭlajecca prerahatyvaj štataŭ, a nie centralnaha ŭrada.

Jość taksama pryvatnyja i relihijnyja škoły, u jakich navučańnie płatnaje.

Jak praviła, u pačatkovaj škole (elementary) vučacca 5—6 hadoŭ, u siaredniaj (middle) 2—3 hady i ŭ vyšejšaj škole (high school) 4 hady. U zaležnaści ad štata i akruhi mohuć być roznyja varyjanty, ale ŭ cełym kłasičnaja schiema navučańnia ŭ amierykanskaj škole składajecca z 12 kłasaŭ.

Taksama dazvoleny varyjant chatniaha navučańnia (home school), kali dzieci vučacca doma i sustrakajucca z nastaŭnikami pa miery nieabchodnaści, jak praviła 1—2 razy na tydzień, albo vučacca anłajn.

Heta značyć, varyjantaŭ šmat, ale ŭsie jany hruntujucca na pryncypie abaviazkovaj školnaj adukacyi na biaspłatnaj asnovie dla ŭsich dziaciej. Kali baćki mohuć i chočuć płacić za pryvatnyja škoły, to heta ich poŭnaje prava.

Dalej ab asabistym dośviedzie na prykładzie škoł horada Irvajn u Kalifornii. Jak ja skazaŭ vyšej, finansavańnie škoł u bolšaj častcy lažyć na plačach miascovych biudžetaŭ. Adpaviedna, čym bolš hrošaj u hetych biudžetach, tym bolš srodkaŭ vyłučajecca na škoły.

U našym horadzie biudžet vielmi vialiki, bo šmat paśpiachovych biznesaŭ i vysokija dachody žycharoŭ. I adna z hałoŭnych pryčyn, čamu ludzi pierajazdžajuć žyć u Irvajn, — heta vielmi dobryja škoły.

Kab być pryniatym u škołu, vučań pavinien pražyvać na terytoryi, jakaja adnosicca da dadzienaj škoły. Ceny na nieruchomaść i arendu žylla ŭ rajonach vakoł dobrych škoł značna vyšejšyja, čym u inšych rajonach.

Što adrazu kidajecca ŭ vočy, dyk heta toje, što ŭsie škoły, navat elementary (pačatkovyja) majuć vieličeznyja stadyjony. Ale, viadoma, samyja vialikija stadyjony znachodziacca na terytoryi high schools — škoł, dzie vučacca z 9 pa 12 kłasy.

Pra siarednija škoły (middle school)

U middle school u našym horadzie vučni (ich tut nazyvajuć students) vučacca dva hady — 7 i 8 kłasy. Tut niama paniatka «kłas» jak niejkaj hrupy školnikaŭ, jakija majuć adzin raskład na ŭsich i kłasnaha kiraŭnika. U kožnaha vučnia svoj indyvidualny raskład. Zaniatki dla ŭsich vučniaŭ pačynajucca i zakančvajucca ŭ adzin i toje ž čas.

Kali student źjaŭlajecca zdolnym i hatovy vučycca bolš, to, jašče zajmajučysia ŭ siaredniaj škole, jon moža pačać brać kłasy z kursu high school.

Adzin dzień na tydzień zaniatki pačynajucca na adnu hadzinu paźniej, jak praviła ŭ sieradu, kab školniki mahli paspać na hadzinu bolš. U siarednich škołach navučalny dzień doŭžycca z 8.30 ranicy da 3 hadzin dnia. Fizkultura źjaŭlajecca abaviazkovym urokam i prachodzić kožny dzień.

Spaźniacca ci prapuskać zaniatki nielha. Vučań, jaki spaźniŭsia abo prahulaŭ zaniatki, moža być pakarany tym, što musić zatrymacca ŭ škole paśla ŭrokaŭ, budzie pazbaŭleny prava vybaru łanča (budzie jeści asnoŭnaje mieniu), abo prychodam u škołu ŭ vychodny dzień na niekalki hadzin.

Pra high school (9—12 kłasy)

U high school raskład zaniatkaŭ i składanaść pradmietaŭ vyznačajecca stroha indyvidualna dla kožnaha studenta. Vučoba pačynajecca ŭ 7.30 ranicy i praciahvajecca da hadziny dnia, zatym pierapynak na łanč, potym jašče fizkultura.

Z samaha pačatku navučańnia ŭ high school najbolš razumnyja i starannyja vučni pačynajuć brać AR (advanced placement) — pradmiety pavyšanaha ŭzroŭniu. Kali školnik nie braŭ takich pradmietaŭ, to šancy pastupić u topavy ŭniviersitet u jaho zastajucca tolki kali jon futbalist abo baskietbalist vysokaha ŭzroŭniu.

Taksama studenty ŭdzielničajuć u roznych kłubach, siekcyjach, hurtkach i inšych pazaškolnych vidach dziejnaści. Kłubaŭ i spartyŭnych siekcyj na luby hust ad rakietabudaŭnikoŭ i fizikaŭ da tenisa i futboła. I abaviazkovaja hramadskaja praca (community service).

Kali ŭ škole studenty nie zajmalisia dadatkovymi hramadska karysnymi spravami i nie pracavali biaspłatna na svajo kamjunici, to ich šancy na dobry kaledž pamianšajucca.

Usie zaniatki ŭ škole i padručniki — biaspłatnyja. Padručniki, darečy, jak školnyja, tak i dla kaledža, vielmi darahija. Niekalki hadoŭ tamu byŭ nievialiki skandał, kali chtości napisaŭ u prakurataru, što škoły akruhi biaruć apłatu za karystańnie kampjutarnymi kłasami (15 dalaraŭ u hod), paśla hetaha školnaja akruha nieadkładna admianiła ŭsialakija abaviazkovyja apłaty.

Trapić na pracu nastaŭnikam u škoły Irvajna vielmi składana. Lubaja vakansija šyroka abjaŭlajecca i na jaje pretenduje vielmi šmat achvotnych. Niadaŭna na vakansiju vykładčyka Humanities (humanitarnych dyscyplin) było padadziena bolš za dźvie tysiačy zajavak. Vybrali nastaŭnicu sa stažam, vydatnymi rekamiendacyjami i adukacyjaj, atrymanaj u Columbia University. Zarpłata na hetaj pazicyi prykładna 85 tys. dalaraŭ.

Naohuł, zarpłaty ŭsich haradskich słužboŭcaŭ, uklučajučy mieniedžara horada, mera, palicejskich, dyrektaraŭ škoł, znachodziacca ŭ volnym dostupie ŭ internecie.

Pracent pastupleńnia ŭ dobryja ŭniviersitety vielmi vysoki, asabliva z University High School (UNI), što całkam zrazumieła, bo škoła znachodzicca ŭ lidarach pa jakaści navučańnia ŭ ZŠA.

Zrešty, časam byvajuć roznyja niespadziavanki: niekalki hadoŭ tamu z hetaj škoły ŭ Harvard było pryniata 5 čałaviek, a pryniali zaprašeńnie i pajšli tudy vučycca tolki dvoje. Aficyjna, viadoma, heta nie paćvierdžana, ale z tych časoŭ Harvard rezka źniziŭ prapanovu stać ich studentam dla vypusknikoŭ UNI.

Inšy cikavy momant: u University High School jość śpiecyjalnyja kłasy dla hłuchich dziaciej abo sa słabym słycham. Hetyja dzieci pryjazdžajuć u škołu abo ich pryvoziać na śpiecyjalnych školnych aŭtobusach nie tolki z našaha horada, ale i z najbližejšych haradoŭ. Naturalna, što ŭsie budynki i kłasy ŭ škole abstalavanyja tak, kab tudy mahli lohka traplać ludzi na invalidnych vazkach.

Viadoma, daloka nie ŭsie škoły ŭ Amierycy vałodajuć takimi mahčymaściami pa navučańni, jak škoły našaha horada. Čym biadniejšy rajon i mienš hrošaj u miascovych biudžetach, tym horš finansavańnie škoł i, adpaviedna, jakaść navučańnia. Kali pahladzieć na krainavyja rejtynhi pa jakaści školnaj adukacyi, to ZŠA nie znachodziacca ŭ suśvietnych lidarach.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?