Viktar Łukašenka i Ŭładzimier Makiej

Viktar Łukašenka i Ŭładzimier Makiej.

Knižka byłoha polskaha pasła ŭ Miensku Lešeka Šerepki vyjšła ŭ śviet jašče niekalki hadoŭ tamu. Ale na biełaruskuju movu jana nie parakładałasia, niahledziačy na toje, što ŭ joj, aprača refleksijaŭ dyplamata nad biełaruskaj rečaisnaściu, niamała cikavych detalaŭ pra dačynieńni Biełarusi z Eŭraźviazam i adnosiny ŭnutry biełaruskaj ułady, piša «Radyjo Svaboda».

Svaboda vybrała najcikaviejšyja momanty z knihi, jakuju sam aŭtar nazyvaje krytyčnaju da biełaruskaj rečaisnaści. Ale Šerepka pierakanany, što heta moža pajści Biełarusi na karyść.

Lešek Šerepka

Lešek Šerepka.

Ścisła pra aŭtara

  • Kniha byłoha polskaha pasła ŭ Miensku nazyvajecca «Abliččy Biełarusi. Natatki ambasadara».
  • Lešek Šerepka skončyŭ fakultet historyi Varšaŭskaha ŭniversytetu. Šmat hadoŭ pracavaŭ u Centry ŭschodnich daśledavańniaŭ u Varšavie.
  • Pasłom u Miensku byŭ ad 2011 da 2015 hodu. Da hetaha pracavaŭ dyplamatam u Maskvie i Kijevie.
  • Aŭtar šmatlikich artykułaŭ pra krainy na terytoryi byłoha SSSR u polskich medyja.

«Kvaśnieŭski paśla sustrečy z Łukašenkam sprabavaŭ zaleźci ŭ svoj limuzyn praz bahažnik»

Paśla abviaščeńnia Mienskam niezaležnaści dynamika dvuchbakovych dačynieńniaŭ pačała chutka raści. Hetamu spryjała adsutnaść surjoznych kanfliktaŭ i histaryčnych kryŭdaŭ. Pazytyŭnaja dynamika pačała psavacca paśla prychodu da ŭłady Łukašenki.

Pačatkova reakcyja Varšavy na pravakacyjnyja pavodziny prezydenta Biełarusi była strymanaja i kiravałasia kłopatam pra dobrasusiedzkija adnosiny. 30 sakavika 1996 hoda ŭ słavutych Viskulach Alaksandar Kvaśnieŭski sustreŭsia z Alaksandram Łukašenkam. Razmovy prezydentaŭ adbyvalisia ŭ pryjemnaj atmasfery, pra što śviedčać zaŭvažanyja ŚMI pavodziny polskaha prezydenta. Paśla sustrečy Kvaśnieŭski sprabavaŭ zaleźci ŭ svoj limuzyn praz bahažnik.

«Sikorski paraiŭ Łukašenku trymać napahatovie samalot, kab nia skončyć, jak Kadafi»

Z takim typam palitykaŭ, jak Łukašenka, treba razmaŭlać, zaŭsiody pamiatajučy pra pryncyp primum non nocere (pa-pieršaje, nie naškodzić). Pierad sustrečaj treba daskanała zrazumieć sytuacyju, dakładna

akreślić mety i dapamožnyja arhumenty dla ich dasiahnieńnia. U hetym vypadku było inakš. Niechta paličyŭ, što vynik intelektualnaj sutyčki vypusknika Pembroke College Oksfardzkaha ŭniversytetu z vypusknikom Mahiloŭskaha pedahahičnaha instytutu zahadzia viadomy. Mahčyma, chtości paličyŭ, što Łukašenka tolki z udziačnaści za toje, što polski bok pahadziŭsia ź im razmaŭlać, pojdzie na sastupki ŭ dvuchbakovych adnosinach, siarod inšaha, u pytańniach sytuacyi polskaj mienšaści ŭ Biełarusi.

U 2011 hodzie ŭ Varšavie adbyłasia mižnarodnaja kanferencyja «Salidarnyja ź Biełaruśsiu». Ministar Sikorski padčas vystupu paraiŭ tady Łukašenku trymać napahatovie samalot, bo jon moža skončyć žyćcio, jak Muamar Kadafi. Cikava, ci, pakazvajučy svajo razdražnieńnie (bo mieŭ być pośpiech, a vyjšła fijaska), ministar padumaŭ pra budučyja stasunki z susiedniaj Biełaruśsiu, na čale jakoj jašče šmat hadoŭ moža być jaje «viečny prezydent», złapomny čałaviek.

«Łukašenka ŭmieje adčuvać emocyi i hulać imi»

Łukašenka — heta palityčny samarodak, jaki ŭsio, čaho jon dasiahnuŭ, dasiahnuŭ svaimi zdolnaściami. Kali palityka aceńvać takimi mierkami, jak sposab prychodu da ŭłady i ŭmieńnie jaje zachavać, to biełaruski lider — adzin z samych vybitnych palitykaŭ sučasnaj Eŭropy.

Łukašenka ŭmieje adčuvać emocyi i hulać imi. Jon niakiepski psycholah, ekspert u halinie strachu. Na žal, jahonyja intaresy supiarečać polskim nacyjanalnym intaresam. Navat kali peŭny čas my budziem iści pobač — u vyniku nam ź im nie pa darozie.

Acenka jaho kiravańnia budzie zaležać tolki ad taho, jakim budzie los Biełarusi, jaki dla Alaksandra Łukašenki, na žal, nia byŭ (i nia jość) pryjarytetam.

«Syn Viktar — druhaja asoba ŭ dziaržavie»

Mikałaj i Viktar Łukašenki

Mikałaj i Viktar Łukašenki.

​Usia systema ŭ Biełarusi padparadkavanaja adnoj asobie. Inšyja tolki fon, ale heta nia značyć, što ichnaja rola nieistotnaja.

Syn Viktar — daradca Łukašenki ŭ nacyjanalnaj biaśpiecy, heta druhaja asoba ŭ dziaržavie. Hałoŭnaja zadača Viktara — kantrol nad siłavymi strukturami, klučavymi dla stabilnaści režymu. Siaredni syn, Dźmitry, aktyŭny ŭ spartovaj palitycy i biznesie, ale jahonaja pazycyja słabiejšaja, čym bratava.

Viktar Šejman adkazvaje za lahistyku (finansy, nieruchomaść) i, jak kažuć plotki, usio jašče vykarystoŭvajecca patronam dla roznych dalikatnych misijaŭ.

Rola Ŭładzimiera Makieja daloka vychodzić za jahonuju pasadu. Makieja, jaki vyjšaŭ z vajskovaj vyviedki (HRU), ličać mentaram Viktara Łukašenki i adnym z najsprytniejšych biełaruskich palitykaŭ. Mnohija eksperty ličać, što mienavita Makiej — sapraŭdny architektar biełaruskaje palityki.

Michaił Miaśnikovič — nestar biełaruskaj namenklatury. Jon nieadnarazova vykonvaŭ dla prezydenta kaštoŭnyja pasłuhi.

Vokam i vucham Łukašenki ŭ carkvie jość ajciec Fiodar Poŭny. «Duchoŭnik» Łukašenki — tak možna akreślić jahonuju rolu.

Samy ŭpłyvovy biznesoviec — Alaksandar Šakucin, hałava rady dyrektaraŭ «Amkadora» i kiraŭnik Federacyi tenisu.

Jość šmat plotak nakont hrošaj Łukašenki. Kaliści jon paabiacaŭ addać usie svaje hrošy tamu, chto ich znojdzie. «Bankiram» Łukašenki nazyvajuć Vasila Maciušeŭskaha, pieršaha vice-premjera, prafesijnaha bankira.

Da najbližejšych ludziej Łukašenki naležać kiraŭniki Słužby biaśpieki prezydenta i KHB.

«Biełaruskija dyplamaty prasili eŭrapiejcaŭ nia skreślivać Makieja z «čornaha śpisu»»

Siarod śvity Łukašenki panuje vielmi zatchłaja atmasfera, u jakoj kožny maje być napahatovie. Šmat pra što kaža reakcyja na prapanovu ŭ 2013 hodzie skreślić sa śpisu niepažadanych u EZ Uładzimiera Makieja. Biełaruskija dyplamaty prasili eŭrapiejcaŭ, kab jany admovilisia ad hetaj idei, bo jana moža asłabić pazycyju ministra va ŭnutranych hulniach, vyklikajučy padazronaść prezydenta. Inicyjatary sankcyjaŭ nie čakali, što ichny «čorny śpis» budzie dokazam lajalnaści.

«Niekatoryja lidery apazycyi zraślisia z rolaj apazycyjaneraŭ i nia zdolnyja na inšuju»

U momanty ščyraści Łukašenka pryznajecca, što «daj Boh kožnamu prezydentu takuju apazycyju, jakaja navat ułasnaha narodu nia moža sprytna ašukać. Ja dbaju pra jaje i caniu». I na hetym, kab nikoha nie pakryŭdzić, možna było b skončyć razvahi pra sutnaść biełaruskaj apazycyi.

Alaksandar Milinkievič z roznych pryčynaŭ byŭ vyhadny ŭładzie. Pamiarkoŭny, nierašučy, jamu lohka było pryšpilić cetlik «polskaha prajektu».

Adzin z kandydataŭ (u 2010 hodzie. — RS), vyłučany pavažanaj AHP, hruntavaŭ svaju kampaniju na lozunhu «Miljon rabočych miescaŭ». U krainie, dzie biespracoŭje nia jość hałoŭnaj prablemaj. Inšyja prasoŭvali tezu, što dosyć tolki pazbavicca ciapierašniaha prezydenta — i Biełaruś raskvitnieje.

Treba być advažnym čałaviekam, kab u sučasnaj Biełarusi zapisacca ŭ šerahi apazycyi. Bolšaść apazycyjaneraŭ, aprača, viadoma, tych, chto zajmajecca hetaj dziejnaściu słužbova, zasłuhoŭvajuć pavahi. Ale ichnaja dziejnaść maje bolš maralnaje značeńnie, čym palityčnaje. Apazycyja słabaja i pierasvaranaja. Nielha čakać, što jany mohuć plonna razmaŭlać z hramadztvam, kali navat va ŭłasnym kole majuć z hetym prablemy. Lideram brakuje rašučaści, niekatoryja ź ich zraślisia z rolaj apazycyjaneraŭ i nia zdolnyja na inšuju rolu.

Pra «handal» palitviaźniami

Nikałaj Mładenaŭ

Nikałaj Mładenaŭ.

​Handal vakoł palityčnych viaźniaŭ pačaŭsia letam 2011 hodu. Mahčyma, heta było źviazana z zaplanavanym na vierasień samitam «Uschodniaha partnerstva» u Varšavie. Ź viadomych tolki jamu pryčynaŭ biełaruski bok abraŭ svaim partneram dla pieramovaŭ tahačasnaha baŭharskaha dyplamata Nikałaja Mładenava, jaki naprykancy žniŭnia naviedaŭ kanfidencyjna Biełaruś i sustreŭsia z Łukašenkam. Toj paabiacaŭ, što palitviaźni vyjduć da kanca kastryčnika. U paćvierdžańnie hetych słovaŭ pierad prylotam Mładenava i nieŭzabavie paśla z turmaŭ vyzvalili 24 asoby.

«Rasiejcy tryvajuć Łukašenku, bo jany bačać u hetym karyść dla Rasiei»

Niedaaceńvańnie rozumu lideraŭ Rasiei, jakich Łukašenka nibyta razyhryvaje jak choča dziela ŭłasnych metaŭ, — heta pamyłka. Uładary Kramla daskanała viedajuć charaktar lidera Biełarusi, mahčymaści, plany i matyvacyju jahonych dziejańniaŭ. Infarmacyju na hety kont jany majuć sa šmatlikich i davieranych krynic. Naprykład, ad byłych blizkich supracoŭnikaŭ Łukašenki, jakija ciapier zarablajuć u Maskvie na chleb z masłam.

Toje, što rasiejcy tryvajuć Łukašenku i styl jahonaj ułady, śviedčyć tolki, što jany bačać u hetym karyść dla intaresaŭ Rasiei. Ceniać jaho zasłuhi ŭ rusyfikacyi, jakaja pryviała da taho, što biełarusy adčuvajuć siabie mienšaściu va ŭłasnaj krainie.

Łukašenka davioŭ Biełaruś da taho, što jaje mohuć usprymać maksymum jak bufernuju dziaržavu z abmiežavanym suverenitetam.

«Najbolšuju polskuju investycyju ŭ Biełarusi planavaŭ miljarder Jan Kulčyk»

U Polščy pra Biełaruś dahetul raspaŭsiudžany mit, što heta sialanskaja kraina, ź lasami i bałotami. Tymčasam uzrovień urbanizacyi ŭ Biełarusi vyšejšy, čym u Polščy. Sučasnaja Biełaruś — kraina pramysłovych hihantaŭ. Častka pramysłovych centraŭ była stvoranaja na bazie vyviezienych paśla vajny ź Niamieččyny fabryk.

U Biełarusi ekanomika całkam padparadkavanaja palityčnym intaresam režymu. Efektyŭnaść i racyjanalnaść haspadarańnia ŭ biełaruskich umovach zaŭsiody aceńvajecca z hledzišča ich upłyvu na stabilnaść ułady.

Najbolšuju polskuju investycyju ŭ Biełarusi planavaŭ miljarder Jan Kulčyk (elektrastancyja ŭ Zelvie). Takija investary damaŭlajucca pra detali kantraktu niepasredna z prezydentam Łukašenkam. A dyplamaty ŭsprymajucca jak niepatrebnyja śviedki.

U acency kankretnych prajektaŭ z EZ najvažniejšaje značeńnie dla ŭładaŭ Biełarusi majuć karysnyja najpierš dla ŭłady, kštałtu «madernizacyja turmaŭ».

«Polski pasoł karystajecca ŭ aficyjnych vystupach biełaruskaju movaju čaściej, čym lider hetaj krainy»

Lešek Šerepka (u centry) uručaje hrašovuju častku premii Hiedrojca Ŭładźmieru Niaklajevu (źleva)

Lešek Šerepka (u centry) uručaje hrašovuju častku premii Hiedrojca Ŭładźmieru Niaklajevu (źleva).

​Papularyzacyjaj biełaruskaje movy zajmajucca hramadzianskija inicyjatyvy ŭ Biełarusi. My pavinny ich padtrymlivać, bo takija ž mety i ŭ eŭrapiejskaj palityki. I Polšča šmat dla hetaha robić. Polski pasoł karystajecca ŭ aficyjnych vystupach biełaruskaju movaju čaściej, čym lider hetaj krainy. Našyja ŭstanovy namahajucca vieści aficyjnaje listavańnie pa-biełarusku, ale heta nie zaŭsiody znachodzić razumieńnie ŭ našych partneraŭ.

Z polskaj inicyjatyvy ŭźnikła samaja prestyžnaja ŭ Biełarusi litaraturnaja premija — imia Hiejdrocia. Polšča ŭziała na siabie asnoŭny finansavy ciažar u finansavańni Biełsatu i Radyjo Racyja. A na Padlaššy była raspracavanaja stratehija raźvićcia biełaruskaj movy, jakaja ŭ piaci hminach maje status dapamožnaje movy.

Stvoranaja Łukašenkam systema nia maje tatalitarnych rysaŭ, to bok jana nia ŭ stanie kantralavać usiaho. Što da historykaŭ, systema raźličvaje chutčej na aŭtacenzuru. Jany viedajuć, što najbolš biaśpiečna prosta pašyrać savieckija ŭzory. Usialakija novyja padychody, sproba pieraasensavańnia isnych tezaŭ, biełarusacentryčny punkt hledžańnia mohuć uskładnić zdabyćcio navukovaj stupieni, zablakavać publikacyju, a navat mieć vynikam stratu pasady.

«Łukašenka svajoj palitykaj spryjaje budovie Rasiejaj cyvilizacyjnaha muru pamiž Uschodam i Zachadam Eŭropy»

Kali Biełaruś hulaje z Zachadam, Miensk achvotna vykarystoŭvaje arhument, što Biełaruś znachodzicca pamiž Rasiejaj i EZ. Heta śviadomy samapadman. Respublika źjaŭlajecca intehralnaju častkaju sajuznaj dziaržavy i tamu jana nie «pamiž», a pa kankretnym hieapalityčnym baku. Miaža adździalaje biełarusaŭ ad zachodniaha śvietu i robić ich častkaj tak zvanaha ruskaha miru. Prezydent Łukašenka svajoj palitykaj rupliva dadaje cehłu da budavanaha, najpierš Rasiejaj, cyivilizacyjnaha muru pamiž Uschodam i Zachadam Eŭropy. U intaresie biełarusaŭ i palakaŭ, kab hety mur nikoli nie paŭstaŭ, kab miaža była šancam, a nie barjeram dla raźvićcia, kab jana abjadnoŭvała, a nie dzialiła.

«Biełarusy za eŭrapiejski ŭzrovień žyćcia, ale nie kaštoŭnaści»

Ludzi, jakija aptymistyčna hladziać na perspektyvy biełaruskaj dziaržaŭnaści, pryvodziać šmat arhumentaŭ u abaronu svajoj tezy. Padkreślivajuć vialikuju roźnicu pamiž mentalitetam biełarusaŭ i rasiejcaŭ, kažuć pra inakšuju kanfesijnuju strukturu hramadztva, roznaje histaryčnaje minułaje, paraŭnalna vysokuju padtrymku eŭraintehracyi, karyści ad najaŭnaści ŭłasnaj dziaržavy, jakaja stała tryvałym elementam palityčnaha ładu ŭ Eŭropie i, urešcie rešt, pra strach pierad uzroŭniem rasiejskaj karupcyi i avanturnaj vajennaj palitykaj Kramla. Hetych arhumentaŭ nia varta ihnaravać, chacia ź imi možna palemizavać.

Padtrymku eŭrapiejskaj intehracyi varta chutčej tłumačyć padtrymkaj uzroŭniu žyćcia, ale nie kaštoŭnaściaŭ. Roźnicy ŭ mentalitecie nie pieraškadžajuć rasiejcam u Biełarusi i biełarusam u Rasiei chutka i tryvała intehravacca ŭ miascovaje asiarodździe.

Rasiejskaja pravincyja taksama davoli nieprychilna stavicca da Maskvy i jaje žycharoŭ, nazyvajučy ich nachlebnikami, jakija prajadajuć supolnaje bahaćcie. Ale honar za toje, što ty častka imperyi, jakaja viaršyć losy śvietu, moža kampensavać mnohija strachi.

Pačućcio svabody i demakratyi nielha ekspartavać. Jany pavinny zapuścić karani, saśpieć jak kaštoŭnaść, kab mahli źjavicca tyja, chto zmoža ŭziać na siabie adkazaść. U Biełarusi hetyja pracesy iduć, ale ŭ vielmi niespryjalnych umovach.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?