Aŭtarytetny biełaruski navukoviec Dzianis Lisiejčykaŭ, namieśnik dyrektara Nacyjanalnaha histaryčnaha archiva Biełarusi, abvinavaciŭ u płahijacie Andreja Hančara, daktaranta Instytuta historyi NAN Biełarusi i zahadčyka kafiedry ekanamičnaj teoryi Hrodzienskaha dziaržaŭnaha ahrarnaha ŭniviersiteta. Artykuł Lisiejčykava byŭ apublikavany ŭ vieraśniovym numary «Biełaruskaha histaryčnaha časopisa», paviedamlaje Tut.by.

Andrej Hančar. Fota: ggau.by.

Andrej Hančar. Fota: ggau.by.

Jak piša Lisiejčykaŭ, u kancy 2012 hoda pamior małady biełaruski historyk Michaił Papoŭ. Jon zajmaŭsia historyjaj Rymska-katalickaha kaścioła ŭ Biełarusi, u apošnija hady žyćcia vyvučaŭ bijahrafiju mitrapalita Stanisłava Bohuš-Siestranceviča. Za čatyry hady da śmierci Papoŭ abaraniŭ kandydackuju dysiertacyju, pryśviečanuju jaho dziejnaści. Heta daśledavańnie stała asnovaj manahrafii «Mitrapalit Stanisłaŭ Bohuš-Siestrancevič (1731-1826): rola ŭ farmiravańni ŭradavaj palityki ŭ adnosinach da Ryma-katalickaha kaścioła na biełaruskich ziemlach (kaniec XVIII — pieršaja čverć XIX st.)», jakaja była apublikavanaja ŭ Minsku ŭ 2012 hodzie, jašče pierad śmierciu Papova.

Prajšło siem hadoŭ, kali Lisiejčykaŭ niečakana daviedaŭsia pra isnavańnie manahrafii z praktyčna anałahičnaj nazvaj — «Mitrapalit S. Bohuš-Siestrancevič: farmiravańnie ŭradavaj palityki ŭ adnosinach da Ryma-katalickaha kaścioła na biełaruskich ziemlach (kaniec XVIII — pieršaja čverć XIX st.)», jakaja vyjšła ŭ tym ža 2012 hodzie ŭ Hrodnie. Jaje aŭtarami byli nazvany Michaił Papoŭ i historyk Andrej Hančar.

Fota: facebook.com/dzianis.liseichykau.

Fota: facebook.com/dzianis.liseichykau.

Abjom pieršaj manahrafii składaŭ 220 staronak, druhoj — 278. Ale asnoŭny tekst daśledavańnia amal nie źmianiŭsia, śpis litaratury i zusim zastaŭsia ŭ raniejšym vyhladzie. Z sumiesnaha vydańnia źnikli niekatoryja dadavańni.

— Kab kampiensavać stratu abjomu, «suaŭtar» vyrašyŭ źviarnucca da dapamohi starych dobrych «Aktaŭ Vilenskaj archieahrafičnaj kamisii», a kankretna da 16-ha toma hetaha vydańnia, jaki ŭ strukturavanym vyhladzie ŭtrymlivaje mnostva zakanadaŭčych aktaŭ ab kiravańni strukturami rymska- i hreka-katalickich cerkvaŭ u Rasijskaj Impieryi ŭ 1770−1830-ja hh., — piša Lisiejčykaŭ.

Pa słovach historyka, staronki 189-267 u sumiesnaj manahrafii — heta nabrany tekst 29 zakanadaŭčych aktaŭ z 16-ha toma «Aktaŭ Vilenskaj archieahrafičnaj kamisii».

— Ahułam 78 staronak! — voś adkul uziałasia roźnica ŭ abjomach pamiž «solnaj» i «sumiesnaj» manahrafijami. Toje, što pry nabory tekstaŭ była zachavana darevalucyjnaja arfahrafija, paśladoŭna vykarystany adsutnyja ŭ siońniašnim ruskim ałfavicie litary «ѣ», «i», a taksama zachavany ćviordyja znaki na kancy słoŭ, jakija zakančvajucca na zyčny, prymušaje zadumacca, a ci nie majem my spravu ź viadomym siarod niadobrasumlennych archieohrafaŭ sposabam «copy/paste» («vyrazać/ustavić»)? (atrymlivajecca, što hetyja dakumienty byli paprostu skapiravanyja z elektronnaha vydańnia «Aktaŭ…»)

Jak adznačaje Lisiejčykaŭ, 16-y tom «Aktaŭ» pryśviečany historyi ŭnijackaj carkvy. Tamu ŭ «sumiesnaje» vydańnie patrapili tyja zakanadaŭčyja akty, jakija nijak nie źviazanyja z temaj daśledavańnia.

Jak vyśvietliŭ Lisiejčykaŭ, u «sumiesnaj» manahrafii ŭsio ž jość čatyry staronki, jakich niama ŭ «solnaj» manahrafii i «Aktach Vilenskaj kamisii». Heta try tablicy, stvoranyja na asnovie adnoj spravy z Nacyjanalnaha histaryčnaha archiva Biełarusi ŭ horadzie Hrodna. Chutčej za ŭsio, mienavita ź imi pracavaŭ Hančar. Ale tam Lisiejčykaŭ znajšoŭ značnuju kolkaść pamyłak.

Jak dadaje aŭtar artykuła ŭ «Biełaruskim histaryčnym časopisie», pra isnavańnie «sumiesnaj» manahrafii nie viedała Valancina Ciapłova, navukovy kiraŭnik Michaiła Papova (u «sumiesnaj» knizie śćviardžałasia, što Ciapłova źjaŭlajecca jaje recenzientam). Dy i sam Papoŭ ničoha nie kazaŭ Lisiejčykavu pra «sumiesnuju» manahrafiju, kali padpisvaŭ jamu svaju knihu letam 2012 hoda.

— Ja pakinuŭ by isnavańnie hetaj «sumiesnaj» manahrafii biez uvahi, kab M. Papoŭ byŭ žyvy i zdarovy i moh by sam razabracca ŭ situacyi, — piša Lisiejčykaŭ. — Ale pakolki Michaił užo nie zmoža skazać słova ŭ abaronu svajho aŭtarstva, liču svaim abaviazkam danieści da navukovaj hramadskaści situacyju ź dźviuma manahrafijami-«bliźniatami», vydadzienymi pavodle vynikaŭ jaho dysiertacyjnaha daśledavańnia. Kali pakidać takija momanty biez uvahi, to, chto viedaje, mahčyma, u chutkim časie my zmožam ubačyć novyja pracy sučasnych biełaruskich navukoŭcaŭ u suaŭtarstvie, naprykład, z samim S. Bohušam-Siestrancevičam.

U kamientary TUT.BY Hančar admaŭlaŭ fakt płahijatu.

— My jaje [manahrafiju] vydavali sumiesna. [Vyrašyli] prosta vydać pracy jaho. Jon mnie prysłaŭ. My abmiarkoŭvali sumiesna vydać jaho napracoŭki. Ja dakumienty źbiraju i staŭlu, a jon, adpaviedna, svoj materyjał daje. I my vydajom razam pad dvuma proźviščami.

— Ale Lisiejčykaŭ piša pra toje, što vy [tolki] dadali «Akty Vilenskaj archieahrafičnaj kamisii» i materyjały adnoj spravy?

— Kali vyrašyli vydać, ničoha inšaha nie było. Toje, što jon [Papoŭ] rabiŭ adzin, ja ničoha nie viedaju.

— To bok, heta było jaho daśledavańnie i vaš padbor dakumientaŭ?

— Tak.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?