3 červienia adbyłasia prezientacyja knihi «Adkul uzialisia idały?», pryśviečanaj unikalnamu pomniku biełaruskaj musulmanskaj dumki časoŭ VKŁ. Adšukany na pačatku 2000-ch biełaruskim arabistam Michasiom Tarełkam i vydrukavany vydaviectvam «Technałohija», tvor pryjemna ździvić amataraŭ historyi kultury Vialikaha Kniastva absalutna novaj kulturnaj pierśpiektyvaj dyj prademanstruje najaŭnaść u biełaruskaj staraśvietčynie cełaha šerahu vybitnych i hłybokich tvoraŭ, jakija čakajuć adkryćcia.

Sapraŭdy siensacyjnaja kniha davodzić, što litaratura musulmanskaj biełaruskaj hramady była šmat bahaciejšaja z punktu hledžańnia žanravaj raznastajnaści i sensavaj hłybini, čym mierkavałasia. Ale heta jašče nie ŭsio. Reč u tym, što «Adkul uzialisia idały» -- heta nadzvyčaj ciesna źnitavany z pratestanckaj (i, mažliva, judejskaj) tradycyjaj razumieńnia Biblii zbornik aryhinalnych traktataŭ z krytykaj katalickich dahmataŭ, napisany tutejšym musulmaninam z aporaj na tutejšy kantekst i dla tutejšaj aŭdytoryi. Aprača rasčytvańnia samoha tekstu, jaho pierakładu i padrychtoŭki movaznaŭčaj častki, Michaś Tarełka u supracy z kulturołaham Irynaj Synkovaj zrabiŭ cudoŭny padrabiazny analiz kantekstu i krynicaŭ hetaha tvora.

Nieviadomy musulmanski aŭtar ci aŭtary kanca XVI — pačatku XVII stahodździa va ŭsich čatyroch traktatach, jakija skłali knižku, nivodnaha razu nie ŭzhadali Karan, a ŭ svaim adkazie tahačasnaj dziaržaŭnaj palitycy pałanizacyi i pašyreńnia katalictva abapiralisia, pavodle słovaŭ Tarełki, pieravažna na vydańni aśvietnika Symona Budnaha
, jaki spaviadaŭ pratestanckuju płyń trynitaryzmu i byŭ pa dahmatyčnych pytańniach (jak to nakont pryrody Isusa) šmat bližejšy musulmanam, čymsia pradstaŭniki luboj inšaj chryścijanskaj płyni. Kali jeŭrapiejski isłam i maje peŭny časavy momant svajho naradžeńnia, dyk im moža ličycca data stvareńnia hetaje knihi na biełaruskaj ziamli.

Cikava, što ad 2004 hoda zaŭvažna pavialičvajecca płyń publikacyj, pryśviečanych biełaruskaj musulmanskaj litaratury. Za hetyja hady ŭśled za fundamientalnym daśledavańniem Paŭla Sutera, vydadzienym pa-niamiecku i paźniej pa-biełarusku, byli apublikavanyja taksama vyniki cełaha šerahu daśledavańniaŭ Michasia Tarełki, a letaś narešcie pabačyła śviet i manahrafija Šyryn Akiner.

Razam z tym, pa-raniejšamu isnuje prablema ŭspryniaćcia hetaje litaratury i inšych źviazanych ź joj pomnikaŭ i źjavaŭ kultury jak paŭnavartasnaj častki mienavita biełaruskaj kultury.

Na prezientacyi iznoŭ hučali razvahi pra biełaruskich tataraŭ jak asobny etnas, a nie relihijnuju hrupu ŭ składzie biełaruskaj nacyi, dy abmiarkoŭvałasia vielič Vołžskaj Bułharyi, byccam by biełaruskija tatary – heta adłomak kazancaŭ.

Zrešty, prablema taho, što mnohija tvory, napisanyja našymi suajčyńnikami dla našaha ž narodu, ale nie pa-biełarusku ci ŭ niazvykłaj sučaśnikam hraficy, zakranaje nie tolki musulmanskuju (tatarskuju) hramadu ź jaje kitabami. Adzin z vystupoŭcaŭ, Hieorhi Halenčanka, zaznačyŭ, što

svajho daślednika čakaje kala 4 000 polskamoŭnych pomnikaŭ biełaruskaj kultury. Siudy treba dadać łacinamoŭnyja tvory dyj jašče adzin dyjamient biełaruskaj kultury – jaje žydoŭskuju spadčynu ŭ tym liku na idyš. Usie hetyja kavałki musiać razhladacca nami mienavita ŭ kantekście biełaruskaje kultury, a nie jak kurjoznyja vypadki asimilacyi dyjasparnych hrupaŭ «biełaruskimi žančynami»
ci jašče niejkimi čyńnikami – siužety, jakija iznoŭ byli ahučanyja na prezientacyi.

Takoje viartańnie cełych płastoŭ karennym čynam źmianiła b paradyhmu biełaruskaj kultury dy litaratury, pavialičyŭšy jaje kłasičny absiah, raznastajnaść dy ŭzbahaciŭšy kanon. Ciešyć admietnaja jak dla takoj stroha navukovaj pracy pa kultury samaj małalikaj relihijnaj hrupy biełaruskaj nacyi, šmatludnaść na imprezie ŭ čaćvier. Aprača znanych navukoŭcaŭ – A. Cychuna, A. Maldzisa, H. Halenčanki dy mufcija Abubakira Šabanoviča – u Navukovuju Biblijateku AN zavitali čałaviek piaćdziasiat słuchačoŭ, u tym liku moładź.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?