U novaj knizie «Biełaruś daletapisnaja» Iryna Maślanicyna i Mikoła Bahadziaž skiroŭvajuć čytača ŭ padarožža ŭ minułaje.

Adna ź cikavych zahadak, vyśviatleńniem jakoj zajmajucca aŭtary, — miescaznachodžańnie staražytnaj krainy Artanija i jaje suadniasieńnie z sučasnaj Biełaruśsiu.

Artanija na arabskim Uschodzie ŭ VII-CHII stahodździach ličyłasia adnoj z troch uschodniesłavianskich krain, jakaja aktyŭna viała handlovyja znosiny z susiedziami dalokimi i blizkimi. Ale čužyncy nikoli nie dapuskalisia na jaje ziemli. Stalicaj ža hetaj zahadkavaj krainy byŭ horad Arta.

Čamu ž kraina była zakrytaj? Pa adnoj ź viersij čužyncaŭ u Artu mahli nie puskać z-za taho, što heta byŭ horad-śviacilišča. Uskosna pra toje śviedčyć i «Vialesava kniha», pryhadvajučy pra harady, što źjaŭlalisia schoviščami «chraniaŭ», staražytnych słavianskich vied, jakija abierahali ad niepaśviačonych vieščunoŭ.

Ale samaja vialikaja zahadka ŭ tym, dzie ž mahła znachodzicca Aratanija. Na praciahu apošnich dvuch stahodździaŭ vykazvałasia šmat roznych viersij. Aŭtary «Biełarusi daletapisnaj» prapanujuć šukać jaje ŭ basiejnie Prypiaci, na terytoryjach sučasnych Pietrykaŭskaha i Turaŭskaha rajonaŭ. A stalicu Artu jany bačać dzieści ŭ rajonie prytoka Prypiaci Ubarci.

«Moža, nievypadkova niekatoryja z uschodnich hieohrafaŭ zavuć Ubartam stalicu zahadkavaj Artanii? Moža, tak bližej da słavianskaha aryhinała? Uspomnim, jak časta słavianskija harady atrymlivali svaje nazvy ad rek, na bierahach jakich uźnikali... Moža, u vuści raki Ubarci abo na Prypiaci, niedaloka ad miesca ŭpadzieńnia ŭ jaje hetaha prytoku, kaliści znachodziŭsia staražytny hrad słavian — Uborciesk abo Uborta?»

Pramym spadkajemcam staražtynaj Arty, na dumku aŭtaraŭ, moh stać biełaruski horad Turaŭ. Niedaloka ad Turava znachodzicca vioska pad nazvaj Siamuradcy, a miascovyja ludzi raskazvajuć, što nazva jaje pachodzić ad taho, što tut u dalokija ad nas časy «sudzili dy radzili» turaŭcaŭ Siamiora starych ci to bajar, ci to vieščunoŭ. Turaŭski ž falkłor zachavaŭ i vobraz samoha kniazia Tura, zaklikanaha na kniažańnie ŭ dryhavickaj ziamli miascovymi vieščunami.

Historyja tajamničaha Paleśsia dadajecca ŭ knizie źviestkami ab prasłavianskaj krainie Niaŭryda, pra jakuju ŭzhadvaŭ jašče «baćka historyi» Hieradot. Staražytnahrečaski historyk mierkavaŭ, što Niaŭryda znachodziłasia jakraz u tych ziemlach, dzie paźniej paŭstała Artanija, a ŭ Ch stahodździ — mahutnaje Turaŭskaje kniastva. Pra žycharoŭ Niaŭrydy, nieŭraŭ, Hieradot pisaŭ, što byli tyja čaraŭnikami. I raz na hod mahli pieratvaracca ŭ vaŭkoŭ, kab pierahryźci horła svajmu lutamu vorahu.

Ad čaraŭnikoŭ nieŭraŭ praz Artaniju da chryścijanskaha Turava z hierojami, jakija byli hatovy zahinuć za vieru svaju i asabistuju praŭdu. Takaja historyja paŭstaje na staronkach «Biełarusi daletapisnaj».

Nabyć knihu možna tut.

Biełaruś daletapisnaja / Iryna Maślanicyna, Mikoła Bahadziaž. — Minsk: Litaratura i Mastactva, 2009. — 224 s.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?