Intervju z vydaŭcom sieryi «Biełaruskija JeŭraHramatyki» Uładzimiram Siŭčykavym.

U vieraśni TBM vydała biełaruska-anhielski razmoŭnik, u vydaviectvie «Kołas» rychtujecca da vydańnia pieršy ŭ našaj historyi vialiki biełaruska-niamiecki słoŭnik. Možna kanstatavać: apošnim časam vydańnie padručnikaŭ i słoŭnikaŭ zamiežnych movaŭ pa-biełarusku aktyvizavałasia. Ale ź inšaha boku, ci hatovyja spažyŭcy takich dapamožnikaŭ, sistema adukacyi i šarahovyja biełarusy, kab rasijskamoŭnyja padručniki, razmoŭniki i słoŭniki byli zamieščany biełaruskimi? Na pytańni našaha karespandenta pahadziŭsia adkazać vydaviec sieryi «JeŭraHramatyki», dyrektar vydaviectva «Radyjoła-plus», mastak i fiłołah pavodle adukacyi, piśmieńnik Uładzimir Siŭčykaŭ.

«Naša Niva»: U sieryi «Biełaruskija JeŭraHramatyki» ŭžo pabačyli śviet polskaja, łacinskaja, łatyšskaja, anhielskaja, słavackaja, šviedskaja, niderłandskaja hramatyki. Na padychodzie — litoŭskaja, partuhalskaja, niamieckaja, ukrainskaja i inšyja. Ź jakoj metaj vydajecie hetuju sieryju?

Uładzimir Siŭčykaŭ: Ideja prajektu «Biełaruskija JeŭraHramatyki» — hramatyki jeŭrapiejskich movaŭ, napisanyja biełarusami, dla biełarusaŭ, ź biełaruskaj mientalnaściu, ź biełaruskimi prykładami i realijami. Šturškom da prajekta stalisia vialiki, na 28 movaŭ «JEŬRASłoŭnik» Lavona Barščeŭskaha, jaki my vydali dva hady tamu, a taksama «Hramatyka finskaj movy», napisanaja Jakubam Łapatkam. Starajemsia čarhavać hramatyki: padavać adnu z movaŭ našych susiedziaŭ, druhuju — z krajoŭ dalokich.

«NN»: Rasijskaj linhvistycy ŭžo niekalki stahodździaŭ, a biełaruskaja linhvistyka pa-biełarusku robić pieršyja kroki. Dyk jak ža vy možacie achvočych vyvučać zamiežnyja movy ździvić svaimi tanieńkimi knižkami? Na kaho raźličanyja vašy hramatyki?

US: Kateharyčna nia zhodny z Vašym pasyłam — pałačanie vyvučali ŭ Prazie fiłasofiju, miedycynu, łacinu i inšyja movy ŭ XV stahodździ, kali dziaržava Maskovija tolki zaradžałasia. Ale sieryja hetych tanieńkich knižačak moža siońnia niakiepska pasłužyć ludu paspalitamu — i školnikam, i studentam, i ŭsim nielanivym i cikaŭnym. Pahadziciesia, nonsens, kali biełarus vyvučaje polskuju ci słavackuju movy praz ruskuju jak movu-pasiarednicu! U Jeŭropie ličycca naturalnym, kali čałaviek vałodaje akramia rodnaj jašče dźviuma-tryma movami, a tamu i biełarusam siońnia varta adpaviadać hetamu jeŭrastandartu.

«NN»: Ci jość zakazy na biełaruskamoŭnyja hramatyki z adukacyjnych ustanovaŭ, naprykład, ci kupiŭ u vas hramatyki Linhvistyčny ŭniviersitet (kolišni injaz)? Jakaja reakcyja na vašyja padručniki ŭ vykładčykaŭ-linhvistaŭ?

US: Linhvauniviersitet doŭhi čas vyvučaje našy prapanovy, chacia daŭno moh zakupić chacia b anhielskuju hramatyku, napisanuju jaho vypusknicaj Marylaj Vasiučenka. Na žal, vykładčyki najčaściej pišuć i načytvajuć svaje kursy pa-rasijsku, a tamu nia majuć žadańnia sastupać darohu kankurentam. Ale na fiłfaku BDU adkryvajecca lektarat słavakistyki, i siońnia aŭtar słavackaj hramatyki Pavał Raaha moža prapanavać svaju pracu jak vučebny dapamožnik. Spadziajemsia, što nieŭzabavie pabačyć śviet ukrainskaj hramatyka Aleny Rudenka i Niny Vałatoŭskaj z majho ž alma mater, što taksama paspryjaje navučalnamu pracesu. Ale popyt na našy hramatyki prajaŭlajecca časam niečakana: polskuju jak pierśpiektyŭnuju, patrebnuju vypusknikam nabyvaje Biełaruski licej, šviedskuju – Šviedski centar, a łacinu — katalickija duchoŭnyja vučelni. Vierym, što apošniaja zapatrabavanaja nia tolki kaściołam, ale i historykami, linhvistami, miedykami, jurystami. I cikaŭnaść z boku śpiecyjalistaŭ taksama vyjaŭlajecca: italjanka Lidzija Fiederyka Maciteli, jakaja bliskuča viedaje biełaruskuju, paabiacała mnie na piatym źjeździe biełarusaŭ śvietu napisać hramatyku svajoj rodnaj movy pa-biełarusku.

«NN»: Spadar Uładzimir, vy čałaviek «tusovačny», chodzicie na knižnyja vystavy, prezientacyi knih, dzie majecie kantakt ź dziaržaŭnymi čynoŭnikami. Dyk voś, na vašu dumku, ci zacikaŭlenyja čynoŭniki, kab zamiežnyja movy ŭ nas vučyli mienavita pa-biełarusku?

US: Pry sustrečach jany nadzimajuć ščoki, uchvalajuć, kažuć pravilnyja słovy, a nasamreč ni Ministerstva kultury, ni Ministerstva zamiežnych spraŭ, ni kamitet pa kultury pry JUNESKA ani palcam nie varuchnuli, kab paspryjać našaj inicyjatyvie. Dumaju, uśviedamlajuć, što prajekt naš nia tolki adukacyjna-kulturnicki, ale i hieapalityčny.

«NN»: Uvohule, na vašu dumku, jakoje staŭleńnie dziaržčynoŭnikaŭ ad adukacyi i kultury da zamiaščeńnia biełaruskamoŭnymi padručnikami pa roznych navukovych dyscyplinach?

US: Jak niepatrebny hałaŭny bol i niebiaśpieku paciarpieć za zaŭčasnuju inicyjatyvu. I jak Vy miarkujecie, ci ŭzradavaŭsia b rasijski pasoł Surykaŭ, kali pabačyŭ by «Karotkuju hramatyku rasijskaj movy» pa-biełarusku?

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?